Cài đặt và sử dụng chương trình, phần mềm ứng dụng là một công việc cần thiết đối với những người sử dụng máy vi tính. Việc cài đặt chương trình phần mềm khá đơn giản tuy nhiên rất nhiều người chưa biết cách cài đặt hoặc cần phải lựa chọn gì khi cài đặt.

Sau đây sẽ là các nguyên tắc chung khi cài đặt chương trình phần mềm:

Các nguồn cài đặt chương trình

Hiện nay chương trình thường có 2 nguồn cài đặt đó là tải về từ một trang Web thông qua kết nối Internet và từ thiết bị lưu trữ như dĩa CD/DVD-ROM.

Các gói cài đặt chương trình

Chương trình thường được đóng gói dưới các dạng sau:

  • Dạng rời: Có một File cài đặt setup.exe hoặc install.exe và một hoặc nhiều thư mục (Folder), tập tin (File) kèm theo để hỗ trợ cho chương trình. Dạng này thường được đặt trong các dĩa CD-ROM, thông thường khi cài đặt chỉ cần đưa dĩa CD vào ổ dĩa chương trình cài đặt sẽ tự động chạy (Auto Run).
  • Dạng nén: Tất cả các File đều được nén vào một File duy nhất bằng một trong các tiện ích nén File thông dụng như WinZip, WinRAR.... Dạng này thường được tải về từ Internet, trước khi cài đặt phải giải nén các File trong này ra một thư mục hay ổ dĩa nào đó rồi mới tiến hành cài đặt hoặc sử dụng.
  • Dạng nén tự động: Toàn bộ được đóng gói vào một File duy nhất và thường được lấy tên của chương trình, khi cài đặt File này sẽ tự giải nén các File bên trong vào thư mục tạm (Temp) và tiến hành cài đặt.

Trong một số trường hợp tập tin cài đặt sẽ có 2 phiên bản dành cho Windows 32bit và 64bit.

Các kiểu cài đặt chương trình

  1. Kiểu cài đặt tự động: Thông thường các chương trình phần mềm được cài đặt vào máy bằng cách chạy (Run) tập tin cài đặt, chương trình sẽ tự động tạo thư mục để lưu trữ các tập tin của nó trong thư mục chứa các chương trình đã cài đặt, mặc định là C:\Program Files và đăng ký thông tin vào hệ thống (Registry), tạo các biểu tượng trong trình đơn Start -> All Programs và trên màn hình Desktop.
  2. Kiểu không cần cài đặt: Một số chương trình chỉ cần sao chép (Copy) vào máy là đã có thể sử dụng được và một số chạy trực tiếp trên các ổ dĩa CD-ROM, USB... Đối với các chương trình dạng này, bạn cần phải tự tạo thư mục để chứa và tạo thêm biểu tượng trên màn hình Desktop để thuận tiện khi sử dụng.

Xem hướng dẫn cách Tùy biến các biểu tượng trên Desktop của Windows XP

Nguyên tắc chung cài đặt chương trình

  • Khi cho đĩa CD/DVD-ROM chương trình vào ổ dĩa chương trình cài đặt sẽ tự động chạy.
  • Nếu chương trình cài đặt không tự động chạy (do đã tắt chức năng AutoRun của ổ dĩa CD/DVD-ROM) thì bạn có thể chạy tập tin cài đặt có tên là setup.exe hoặc install.exe
  • Chương trình cài đặt có thể sẽ xuất hiện hộp thoại cho phép chọn ngôn ngữ hiển thị, chọn ngôn ngữ mình thích và nhấn OK để chọn.
  • Tiếp theo thông thường sẽ xuất hiện hộp thoại License Agreement yêu cầu chấp nhận các điều kiện về bản quyền tác giả và sử dụng chương trình, bạn phải chọn chọn I accept the Agreement để đồng ý thì mới có thể tiếp tục cài đặt, nếu không chọn hoặc chọn I do not accept the Agreement thì nút cài đặt sẽ không hiện lên và không thể tiếp tục cài đặt chương trình.

Chọn I accept the Agreement để đồng ý

  • Các nút Next là tiếp tục cài đặt, Back là quay trở lại phần cài đặt trước đó để chỉnh sửa lại các thông số ở phần trước, Cancel là hủy bỏ không tiếp tục cài đặt nữa.
  • Hộp thoại Select Destination Location là phần chọn nơi đặt chương trình muốn cài đặt, thông thường chương trình sẽ được đặt trong thư mục chứa các chương trình đã cài đặt, mặc định là Program Files, tuy nhiên nếu muốn bạn có thể thay đổi tên và vị trí khác bằng cách nhấn nút Browse và chỉ đến vị trí khác.

Mặc định chương trình sẽ được đặt trong thư mục Program Files

  • Một số chương trình sẽ có phần lựa chọn các thông số cài đặt như Tipical: Cài bình thường, Full: cài toàn bộ, Compact: chỉ cài một ít thành phần cần thiết để sử dụng, Custom: lựa chọn theo ý người sử dụng. Nếu chọn Custom sẽ xuất hiện thêm các thông số khác để lựa chọn.

Lựa chọn các thông số cài đặt

  • Phần Select Start Menu Folder để lựa chọn nơi đặt các biểu tượng (Shortcut Icon) của chương trình, thông thường các biểu tượng này sẽ được đặt trong Menu Start -> All Programs -> Thư mục tên chương trình. Nếu không muốn tạo Start Menu Folder có thể chọn Don't create a Start Menu Folder.

Đặt trong Menu Start - All Programs

  • Hộp thoại lựa chọn đặt các biểu tượng (Shortcut Icon) của chương trình trên Desktop và Quick Launch, nếu muốn bạn có thể đánh dấu chọn hoặc không chọn. Tuy nhiên thông thường bạn nên chọn Create desktop icons để tạo một biểu tượng của chương trình trên nền Desktop để dễ sứ dụng.

Đặt các biểu tượng (Shortcut Icon) của chương trình trên Desktop

  • Đối với các chương trình có yêu cầu nhập các số Serial hoặc CD Key thì bạn phải nhập đầy đủ và đúng thì chương trình mới cho phép cài đặt hoặc sử dụng. Một số chương trình cho phép dùng thử (Trial) với thời gian và các chức năng bị hạn chế.

Nhập các số Serial hoặc CD Key

  • Thông thường ở lần chạy đầu tiên sẽ xuất hiện các hộp thoại thông báo, hướng dẫn... bạn có thể xem các gợi ý và cách sử dụng chương trình hoặc bỏ qua tùy ý.

Tùy theo chương trình mà các bước cài đặt có thể khác nhau nhưng nguyên tắc chung đều tương tự.

Cách gỡ bỏ chương trình trong Windows

Nếu không muốn sử dụng chương trình nữa thì có thể gỡ bỏ (Uninstall) chương trình ra khỏi hệ thống bằng một trong 2 cách sau:

  1. Dùng lệnh Uninstall của chương trình muốn gỡ bỏ nằm trong Start Menu -> All Programs -> thư mục của chương trình. Bạn hãy nhấn vào trình đơn có tên là Uninstall (hoặc Remove) và tiến hành theo các bước gỡ bỏ của chương trình.
  2. Dùng chức năng Add or Remove Program nằm trong Control Panel của Windows, bạn chỉ cần chọn chương trình muốn gỡ bỏ và nhấn vào nút Remove (Change/Remove).

Add or Removve Program

BuaXua.vn